Studiekeuze en ‘Emerging Adulthood’

Hoe komt het dat het voor jongeren zo lastig is om tot een goede studiekeuze te komen?
Deze vraag houdt veel studieloopbaanbegeleiders erg bezig. Met name op scholen wordt erg veel geïnvesteerd om jongeren goed te begeleiden in het studiekeuzeproces. Met als doel te voorkomen dat leerlingen voortijdig de opleiding beëindigen. Dit proces begint al in de eerste jaren van het voortgezet onderwijs. In de onderbouw worden jongeren begeleid in het vinden en volgen van maatschappelijke stages waar ze kennismaken met het werkveld. Later in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs maken ze kennis met verschillende studiekeuzeprogramma’s en LOB – lessen (Loopbaan Oriëntatie en Begeleiding), keuze workshops, opendagen en meeloopdagen. Dit zouden we de 1e lijns studiekeuzebegeleiding kunnen noemen.  Wanneer dat niet voldoende is kan de leerling een beroep doen op de schooldecaan, de ‘2e lijns studiekeuzebegeleiding’. Deze biedt de jongeren verschillende studierichtingen aan die passen bij het gekozen profiel. Alles om tot een overwogen keuze te komen. Toch lukt het een deel van de jongeren dan nog niet om tot een passende keuze te komen. Deze jongeren kunnen dan terecht bij een studiekeuzecoach, ‘de 3e lijns studiekeuzebegeleiding’. De studiekeuzecoach begeleidt de student individueel in zijn/haar ontdekkingstocht naar zijn/haar talenten en competenties, maar ook naar zijn/haar persoonskenmerken. Een intensief begeleidingstraject van een aantal individuele gesprekken met gebruikmaking van vragenlijsten en/of persoonlijkheidstests waarbij de jongere meer zelfkennis krijgt en bewust wordt van zijn sterke kanten.(meervoud of enkelvoud) Hij/zij ontdekt welke sterke eigenschappen doorontwikkelt kunnen worden in een passende studie. Op die manier lukt het de meeste jongeren tot een meer gefundeerde studiekeuze te komen. Naast eindexamenleerlingen komen ook studenten bij de studiekeuzecoach die al kennis hebben gemaakt met een studie maar tot de ontdekking gekomen zijn dat de gekozen studie toch niet helemaal bij ze past en de opleiding hebben beëindigd. Een volgende keuze moet dan meer bewust en overwogen gemaakt worden. Niet alleen om een volgende teleurstelling te voorkomen maar ook vanwege de beperkte studietoelage waar ze nog recht op hebben. Studievertraging oplopen kost (veel) geld.

Waar komen al die twijfels en onzekerheden vandaan? 
Enerzijds uiteraard uit het grote aanbod van studierichtingen waardoor de studenten door de bomen het bos niet meer zien. Maar ook het te kort aan zelfinzicht speelt een rol: Wie ben ik? Wat kan ik? Waar liggen mijn talenten en passies?  Anderzijds ligt er wellicht een heel verklaarbare wetenschappelijke oorzaak aan ten grondslag die mogelijk te vinden zijn in de nieuwe ontwikkelingstheorie: ‘EMERGING ADULTHOOD’.

Wat is EMERGING ADULTHOOD?
Emerging Adulthood is naam die is ontstaan vanuit een ontwikkelingstheorie die door de Amerikaanse Psycholoog Jeffrey Jensen Arnett i (2004) is geïntroduceerd in zijn boek “The winding road from late teens through the twenties”. Meneer Arnett interviewde 300 jongeren in de leeftijd van 18-25 jaar en vroeg hen onder andere naar hun toekomstverwachtingen. Over het algemeen beseften de meeste jongeren dat de onrustige adolescentieperiode achter de rug was en ze begonnen zich volwassen en verantwoordelijk te voelen voor zichzelf. Toch waren ze nog steeds gebonden aan familie en ouders. De meeste jongeren deelden de perceptie van ‘feeling in between’ (er tussenin voelen); geen adolescent maar ook nog geen volwassene. Jongeren in deze leeftijd zien zichzelf geleidelijk volwassen worden, en ‘emerging adulthood’ lijkt hiermee een betere term voor hun subjectieve ervaring; een overgangsfase naar volwassenheid. Arnett (2004) beargumenteert dat deze periode zich zowel theoretisch als empirisch onderscheidt van adolescentie en volwassenheid. Zijn onderzoek toont aan dat jongeren, in tegenstelling tot wat algemeen werd aangenomen, niet in de leeftijd van 18-25 jaar maar midden twintig of ouder zijn voordat zij hun opleiding voltooien, een carrière starten, gaan trouwen, samenwonen en kinderen krijgen. Pas dan voldoen zij aan de criteria die in hun ogen belangrijke voorwaarden zijn voor een volwassene zoals zelfverantwoordelijkheid, onafhankelijk beslissingen nemen en financieel onafhankelijk zijn. De overeenkomsten die emerging adults hebben met adolescenten is dat ze beiden niet getrouwd zijn, geen kinderen hebben en vaak nog steeds een opleiding volgen. Voor het overige verschilt de invulling van hun leven. Emerging adults wonen veelal niet meer thuis en hebben wettelijk alle volwassen rechten en verantwoordelijkheden die ze toegang verschaft tot volwassen privileges terwijl ze de daarbij behorende verantwoordelijkheid nog niet voldoende hebben eigengemaakt (Moffitt, 1993).

De emerging adulthood heeft een vijftal kenmerken. Een uitvoerig overzicht van de kenmerken van Emerging Adulthood treft men aan bij Arnett (2004).

  1. Op de eerste plaats blijkt de identiteitsontwikkeling die begonnen is in de adolescentie door te gaan tot midden twintig. Zowel op het gebied van liefde als opleiding, werk, idealen en religie.
  2. Op de tweede plaats worden gemaakte plannen op het gebied van opleiding en relaties tijdens de fase van emerging adulthood regelmatig herzien; de instabiliteit van de emerging adulthood komt het best tot uitdrukking in de vele verhuizingen van jongeren. 
  3. Op de derde plaats zijn emerging adults voornamelijk op zichzelf gericht met betrekking tot het nemen van eenvoudige beslissingen maar ook moeilijke beslissingen zoals studierichting, werk en op school blijven of stoppen met de opleiding enz. 
  4. Het vierde kenmerk is dat de emerging adults de wettelijke status van een volwassene hebben maar in hun ogen nog niet voldoen aan de daarbij behorende criteria. Ze hebben het gevoel ‘er tussenin te zitten’ (‘feeling in between’). 
  5. Als vijfde en laatste kenmerk wordt de leeftijd van 18-25 jaar in Westerse culturen beschreven als een verlengde exploratiefase met veel vrijheid; een fase van grote dromen en hoge verwachtingen. Alles is nog mogelijk. Emerging adults verlaten vaak het gezin van herkomst maar hebben zich nog niet verbonden met een nieuw netwerk van relaties en verplichtingen. Jonge mensen die opgegroeid zijn in probleemgezinnen kunnen hierdoor hun leven soms een nieuwe wending geven. 


Met betrekking tot het maken van studiekeuze spelen waarschijnlijk alle 5 factoren een rol in het studiekeuzeproces en geven wellicht een wetenschappelijke verklaring voor de vele twijfels en onzekerheden in de fase waarin de jongeren volop zoekende zijn naar hun eigen normen en waarden maar ook naar hun eigen talenten en passies.

Drs. Hélène M.T. Nieuwenhuijsen, maart 2012

Bronnen:

  • Arnett, J.J. (2004). Emerging Adulthood. The winding road from late teens through the twenties. New York: Oxford University Press, chapter 1. Retrieved May 13, 2007, from http://www.jeffreyarnett.com/EmerAdul_Chap1.pdf
  • Moffitt, T.E. (1993). Adolescence-limited and life-course persistent antisocial behaviour: A Developmental taxonomy. Psychological Review, 100, 674-701.K